محمد مهريار
پيشگفتار 7
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
صميمانه دوست دارد و هرچه مربوط به اين شهر تاريخى باشد دوست دارد و در مجامع مربوط به اصفهان شركت مىكند و از روح و جان مايه مىگذارد ، باوجود كبر سن و ضعف جسمانى از كار مداوم و رفتوآمد بسيار خسته نمىشود ، و در حد توان ، پاسخگوى دعوتكنندگان و سؤالكنندگان است ، دعوتها را با روى خوش مىپذيرد و قبل از همهء علاقهمندان به محلّ موعود مىرود و در هر مجمع كه مربوط به تكريم اصفهان و نخبگان اصفهان است قدم مىگذارد و براى جمع شيفتگان نيز سخنرانى مىكند ، و از خاطرات ، مطالعات ، مشاهدات و تجربيات ارزندهء خود سخن مىگويد . همچنانكه اجداد و پدران بزرگوارش آقايان آيات نجفى مسجدشاهى در جريان تحريم تنباكو در اصفهان پيش قدم بودند و درخت مشروطه را نيز آبيارى كردند و در راندن محمد على شاه و مبارزه با استبداد ، راهنماى مردم اصفهان شدند ، خود نيز در نهضت ملى شدن صنعت نفت و حمايت از دولت مرحوم دكتر مصدق فعّال و از پيشروان فرهنگيان و معلمان اصفهان در تظاهرات بود ، و هماره بهعنوان فردى آزادمنش و آزاديخواه در اصفهان مطرح بوده است . مهريار به دنيا و مافيها دل نبسته و گرد مقامات نگشته و هيچگاه آرزوى سمت و مقام و موقعيتى را نداشته و هماره دوست مىداشت كه در انجمنهاى علمى و ادبى و مجامع شعر و هنر بنشيند و با اهل دانش و معرفت مراوده و مباحثه داشته باشد ، و با دانشمندان و اهل تحقيق دمخور گردد ، شعر بخواند و شعر بشنود ، و چه بسيار كه با دوست ديرينش شادروان ، استاد بدر الدين كتابى ، از محضر استاد فقيد محمد باقر الفت رحمة اللّه عليهما بهرهها مىبرده و كسب فيض مىكرده است . در شرح حال جناب استاد محمد مهريار ، با استفاده از مقدمهء ترجمهء « هلال ماه نو » كه از آثار تاگور نويسنده و فيلسوف هندى است و ايشان ترجمه كردهاند يادآورى مىشود كه تحصيلات مقدماتى خود را در اصفهان انجام داده و مقدارى ادبيات فارسى و عربى و فقه و اصول و معانى بيان را در مدارس علميه اين شهر فراگرفته و سپس براى تكميل تحصيلات و رسيدن به مقام اجتهاد راهى عراق مىشود كه در آن زمان مخصوصا شهر نجف مركز علم و آگاهى دنياى تشيّع بوده است ، و از محضر عالمان نجف و بغداد بهرههاى وافر مىبرد ، پس از مدتى به اصفهان كه بزرگترين حوزههاى علميه را در دل خود جاى داده بود و پس از نجف مهمترين پايگاه عالمان شيعه بود باز مىگردد ، مكتب فقه و اصول و فلسفه و ادبيات اصفهان در آن دوران مورد توجه بود ، او در كنار دروس حوزوى به آموختن زبانهاى انگليسى و فرانسه و علوم جديد مىپردازد و ديپلم آن زمان را نيز دريافت كرده و به دانشسراى عالى راه پيدا مىكند ، و دروس ادبيات و فلسفهء خود را ادامه مىدهد ، چون در آن ايّام معلمان باسوادى كه مدارك تحصيلى نيز داشته باشند در اصفهان كم بودند ، از استاد